Giáo sư Nguyễn Lân Tùng là một trong 13 nhà khoa học Việt Nam được vinh danh trong danh sách các nhà khoa học hàng đầu thế giới. Ông hiện là Giám đốc Phòng Thí nghiệm Trọng điểm về Công nghệ Phân tích cho Kiểm định Môi trường và An toàn Thực phẩm tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội.
Với hơn 200 công trình và bài báo được công bố trên các tạp chí quốc tế uy tín, cùng nhiều bằng sáng chế có giá trị ứng dụng cao, Giáo sư Nguyễn Lân Tùng đã khẳng định vị thế của khoa học Việt Nam trên trường quốc tế. Đặc biệt, công trình nghiên cứu về cơ chế phát sinh ô nhiễm asen trong nước ngầm của ông được đăng trên tạp chí Nature danh giá năm 2013, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong sự nghiệp nghiên cứu khoa học của Việt Nam.
Hành Trình Khoa Học Của Giáo Sư Nguyễn Lân Tùng
Sinh năm 1953, Giáo sư Nguyễn Lân Tùng đã có một sự nghiệp học thuật ấn tượng. Ông nhận bằng Tiến sĩ từ Đại học Kỹ thuật liên bang Zurich, Thụy Sĩ vào năm 1981.
Năm 2001, ông được bổ nhiệm chức danh Giáo sư tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQGHN. Trước đó, ông từng giữ chức Viện trưởng Trung tâm Nghiên cứu Công nghệ Môi trường và Phát triển Bền vững.
Hiện tại, Giáo sư Tùng là Giám đốc Phòng Thí nghiệm Trọng điểm về Công nghệ Phân tích dành cho Kiểm định Môi trường và An toàn Thực phẩm. Đây là đơn vị tiên phong trong nghiên cứu môi trường và an toàn thực phẩm tại Việt Nam.
Thành Tựu Nghiên Cứu Xuất Sắc
Giáo sư Nguyễn Lân Tùng được công nhận là nhà khoa học xuất sắc với những công trình có giá trị ứng dụng cao. Hơn một nửa số công trình của ông đã được triển khai tại các quốc gia hàng đầu về khoa học công nghệ như Mỹ, Ý, Đức.
Ông đã công bố hơn 200 công trình và bài báo trên các tạp chí quốc tế thuộc danh mục ISI. Nhiều tạp chí trong số này thuộc top 5% trong các lĩnh vực chuyên môn.
Trong 5 năm liên tiếp từ 2018 đến 2022, ông lọt vào danh sách top 10.000 nhà khoa học xuất sắc nhất thế giới. Năm 2023, ông được vinh danh là “Rising Star” – ngôi sao khoa học đang lên xuất sắc nhất thế giới.
Công Bố Khoa Học Ấn Tượng
Giáo sư Tùng đã chủ biên 05 sách chuyên khảo và 10 giáo trình. Ông cũng công bố 147 bài báo tạp chí trong nước và 198 bài báo tạp chí quốc tế.
Đặc biệt, trong giai đoạn 2014-2019, ông công bố 55 bài báo trong nước (là tác giả chính của 50 bài). Cùng thời kỳ, ông công bố 60 bài báo quốc tế (là tác giả chính của 10 bài).
Ông đã chủ trì 10 đề tài cấp Nhà nước, 18 đề tài cấp Bộ và 20 dự án hợp tác quốc tế. Ngoài ra, ông sở hữu 05 bằng sáng chế và giải pháp hữu ích được cấp bằng độc quyền, cùng 05 đơn đăng ký sáng chế được chấp nhận đơn hợp lệ.
Đào Tạo Thế Hệ Kế Cận
Giáo sư Nguyễn Lân Tùng đã hướng dẫn chính 08 nghiên cứu sinh thành công bảo vệ luận án Tiến sĩ. Trong số này, có các nghiên cứu sinh nổi bật như Mai Đoan với luận án “Nghiên cứu sự rửa trôi Asen ở Đồng bằng sông Hồng” (2013).
Năm 2015, Đỗ Văn An bảo vệ thành công luận án “Nghiên cứu đánh giá tình trạng phơi nhiễm Asen và sức khỏe của bà mẹ, trẻ em tại tỉnh Hà Nam” dưới sự hướng dẫn của ông.
Đột Phá Nghiên Cứu Về Ô Nhiễm Asen
Tại Hội nghị Điển hình Tiên tiến của Trường Đại học Khoa học Tự nhiên năm 2015, Giáo sư Nguyễn Lân Tùng là một trong 19 cá nhân được vinh danh. Thành tựu nổi bật nhất là công trình nghiên cứu về cơ chế phát sinh ô nhiễm asen trong nước ngầm.
Công trình này được công bố trên Tạp chí Nature năm 2013. Đây là tạp chí danh tiếng hàng đầu thế giới, chỉ đăng tải những nghiên cứu khoa học cơ bản có tính đột phá.
Trong hơn một thập kỷ, Việt Nam chỉ có 5 bài báo được công bố trên Nature. Tất cả đều có sự cộng tác của các nhà khoa học nước ngoài.
Công bố trên Nature là chỉ số quan trọng để xếp hạng các trường đại học. Nó cũng đánh giá trình độ phát triển khoa học cơ bản của quốc gia.
Triết Lý “Khoa Học Vị Nhân Sinh”
Thành công của Giáo sư Tùng là kết quả của chủ trương kết hợp phát triển nghiên cứu khoa học cơ bản đỉnh cao hướng đến cộng đồng. Đây là triết lý “khoa học vị nhân sinh” của Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQGHN.
Cách tiếp cận này đã giúp nhà trường xây dựng được các nhóm nghiên cứu mạnh. Giáo sư Tùng cho biết ông “thai nghén” ý tưởng xây dựng nhóm nghiên cứu từ đầu những năm 2000.
Mặc dù chưa phải là chủ trương chung lúc bấy giờ, nhưng qua quá trình học tập tại Đức và Thụy Sĩ, ông nhận thấy đây là cách tiếp cận hiệu quả. Nó mang lại nhiều thành tựu.
Hành Trình 15 Năm Nghiên Cứu
Dựa trên kinh nghiệm quốc tế, Giáo sư Tùng quyết định thành lập nhóm nghiên cứu tập trung vào địa hóa môi trường và ô nhiễm asen trong nước ngầm. Dự án bắt đầu cách đây 15 năm.
Nhóm nghiên cứu đã trải qua nhiều giai đoạn khác nhau. Họ hợp tác với nhiều đối tác quốc tế như Thụy Sĩ, Đan Mạch, Mỹ, Nhật Bản.
Những nghiên cứu ban đầu được phát triển theo thời gian. Nhóm nghiên cứu đã công bố hơn 40 bài báo quốc tế trong lĩnh vực này.
Công trình trên Nature được chọn là một trong 10 sự kiện khoa học tiêu biểu của Việt Nam năm 2013. Giáo sư Tùng và nhóm vẫn đang tiếp tục khám phá cơ chế gây ô nhiễm.
Mục tiêu là đề xuất các giải pháp tạo ra nguồn nước không bị nhiễm asen. Đây là vấn đề sức khỏe cộng đồng quan trọng tại Việt Nam và nhiều quốc gia.
Tấm Gương Sáng Cho Thế Hệ Trẻ
Với quan điểm rằng trách nhiệm đối với cộng đồng luôn quan trọng trong mọi thời đại, Giáo sư Nguyễn Lân Tùng không ngừng cống hiến. Ông là sứ mệnh của mỗi cá nhân trong công việc nghiên cứu và giảng dạy.
Mai Đoan, nghiên cứu sinh của Giáo sư Tùng từng nói: “Trong số những vị giáo sư tôi từng biết và theo học thì Thầy Nguyễn Lân Tùng là người uyên bác nhất.” Thầy không chỉ giỏi về lĩnh vực chuyên môn.
Bất kỳ thắc mắc nào về công nghệ, môi trường hay cuộc sống, thầy đều giải đáp trơn tru và chính xác. Mai Đoan khâm phục và biết ơn thầy – Người đã tạo nên một Mai Đoan đầy tự tin.
Đánh Giá Từ Đồng Nghiệp
Giáo sư Trần Tiến – nhà khoa học trong lĩnh vực hóa học cũng tuyên dương về Giáo sư Tùng. “Thật khâm phục năng lực của GS. Tùng,” ông nói.
Khi chưa tiếp xúc thì chưa biết. Nhưng một khi đã giao lưu, kết bạn, cùng học hỏi và tìm tòi, GS. Tùng luôn đưa ra những sáng kiến rất táo bạo.
Không những giỏi trong lĩnh vực Môi trường, ông còn giỏi trong tất cả mọi thứ. Đây là người bạn mà Giáo sư Trần Tiến rất quý trọng và cần học hỏi.
Giáo sư Nguyễn Lân Tùng là minh chứng cho sự kết hợp hoàn hảo giữa tài năng, tâm huyết và trách nhiệm với cộng đồng. Ông đã và đang đóng góp to lớn vào sự phát triển của khoa học Việt Nam, đồng thời truyền cảm hứng cho thế hệ nhà khoa học trẻ tiếp tục con đường nghiên cứu vì sự phát triển bền vững của đất nước.
Ngày cập nhần lần cuối 09/02/2026 bởi Trinh Sắc Màu
